Açık Suda Yön Bulma: Sighting Nasıl Yapılır?

Kısaca: Sighting, yüzerken başınızı kısaca suyun üstüne kaldırıp sabit bir referans noktasına bakmak ve rotanızı kontrol etmektir. Sapma, planlamadığınız metreler ekler. Aşağıda ne kadar kaldıracağınız, referans seçimi, dalga ve güneşte yön bulma ve havuzda çalışma yolları var.

Havuzda duvar yön gösterir. Çizgi size yolu çizer, yüzünüzü suya koyduğunuzda dibi görürsünüz, rotadan çıkmanız neredeyse imkânsızdır. Denizde bunların hiçbiri yoktur.

Açık suda gözleriniz suyun altındayken nereye gittiğinizi bilemezsiniz. Kulaçlarınızın hafifçe eşit olmaması, bir kolunuzun diğerinden biraz daha güçlü çekmesi, rüzgâr ya da akıntı, sizi bir yana kaydırır. Fark etmezseniz, düz bir çizgi yerine eğri bir yol yüzersiniz ve mesafeniz uzar.

Bunu önleyen beceriye sighting, yani yön kontrolü denir; havuzda bile çalışılır.

Sighting nedir ve neden gerekir?

Sighting, yüzerken başınızı kısaca suyun üstüne kaldırıp bir referans noktasına bakmaktır. Amaç, rotanızı kontrol etmek ve gerekirse düzeltmektir.

Neden gerekir? Üç nedenle:

• Düz çizgi en kısa yoldur. Rotadan sapan her kulaç, fazladan mesafe demektir. Uzun bir yüzüşte bu fark birikir.
• Güvenlik. Konumunuzu bilmek, tekneleri, diğer yüzücüleri ve kıyıyı takip etmenizi sağlar.
• Zihinsel rahatlık. Nerede olduğunuzu bilen yüzücü daha sakin yüzer.

Bunun karşılığında bir bedeli var: başınızı kaldırmak, vücut hattınızı bozar, kalçanız düşer, hız kesilir. Hedefimiz sighting’i en az bedelle yapmak.

Baş kaldırma: ne kadar?

Burada kesin bir “şu kadar santimetre” cevabı vermiyoruz; çünkü doğru miktar kişiye, dalgaya ve boyunuza göre değişir. Bunun yerine bir ilke var: gerekli olandan fazla kaldırmayın.

Swim Up’ta öğrettiğimiz yaklaşım da buna yakın: başı yalnız gözler suyun üstüne çıkacak kadar kaldırın. Bakış uzaktaki dubada kalır, gövde suda uzun kalır.

İşe yarayan birkaç ayrıntı:

1. Kolun suya girdiği anda bakın. Kulaç ritminin içinde, bir kolunuz suya girerken kaldırın. Bu, hareketi kesmeden yapmanızı sağlar.
2. Gözler çıkana kadar kaldırın, boynu fazla germeyin. Çok yüksek bir baş kaldırma kalçayı düşürür.
3. Bakın ve devam edin. Uzun bakmayın. Referansı bulun, rotayı zihninizde ayarlayın, başınızı suya koyun.
4. Nefesle birleştirmeyi deneyin. Bazı yüzücüler sighting’i nefes anıyla birleştirir. Bu, nefes ve sighting’i tek hareketle yapmayı sağlar ama çalışma gerektirir. Hangisinin size uyduğunu deneyerek bulun.
5. Sıklığı koşula göre ayarlayın. Rüzgâr ve dalga arttıkça, ya da kalabalıkta yüzerken daha sık kontrol gerekebilir. Sakin ve boş bir suda daha seyrek yeterli olur.

Her kaç kulaçta bir bakmanız gerektiğini bir sayıyla sabitlemiyoruz. Bunu kendi kulacınıza, rotanıza ve koşula göre bulmanız gerekir.

Referans noktası seçmek

İyi bir referans noktası, rotanızın doğrultusundadır, uzaktadır ve kolay fark edilir.

Referans seçerken:

• Uzakta ve büyük olanı seçin. Yakın bir nesne dalgalarla kaybolur; uzak ve yüksek bir nesne (bir bina, bir ağaç, bir kayalık, bir tepe) daha dayanıklı bir işarettir.
• Hareketli şeyleri referans almayın. Tekneler, diğer yüzücüler ve bulutlar yer değiştirir. Sabit bir nokta seçin.
• İki nokta kullanın. Yakın bir işaret (bir duba) ve onun ardındaki uzak bir işaret (bir bina). İkisi aynı hizaya geldiğinde rotadasınızdır.
• Başlamadan önce kıyıdan bakın. Rotanızı ve referanslarınızı suya girmeden önce belirleyin. Kıyıdan görünen birkaç sabit nokta bulun.
• Duba ya da işaretçi varsa onu kullanın. Yarışlarda ve kamplarda bu dubalar zaten rotayı belirler, ama dubaların kendisi de ilk bakışta fark edilmeyebilir. Rengini ve konumunu önceden öğrenin.

Swim Up Açık Su kampında bu beceriyi önce kıyıda anlatır, sonra suda çalışırız. Yönü, düz rotayı ve nefes ritmini birlikte ele alırız.

Dalga ve güneşte yön bulma

Koşullar zorlaştığında sighting de zorlaşır.

Dalga. Dalgalı suda referans noktası kayıp gidebilir. Genellikle dalga sizi yukarı kaldırdığında bakmak, çukurdayken bakmaktan daha verimlidir; çukurda görüş kapanır. Bu yüzden ritminize bir dalga zamanlaması eklemek gerekebilir. Bu, pratikle gelen bir şeydir.

Güneş. Ters ışık gözünüzü kamaştırabilir, referansı görünmez kılabilir. Uygun gözlük (renkli ya da polarize camlı) bu konuda yardımcı olabilir. Gözlüğünüzü yarıştan önce açık suda denemeyi unutmayın.

Rüzgâr ve akıntı. Rüzgâr sizi yana iter. Akıntı varsa, düz bir çizgi yüzmek için akıntının sizi nereye sürüklediğini referansınızın kaymasından okuyun ve rotanızı buna göre düzeltin.

Kalabalık. Kalabalıkta diğer yüzücüler görüşü kapatır ve kendi rotanızı kaybedersiniz. Önünüzdeki yüzücüyü takip etmek tuzaktır; çünkü o da rotadan sapmış olabilir. Yine kendi referansınıza bakın.

Her koşulda ortak ilke: bir bakış yetmiyorsa, kısa bir ek bakışla doğrulayın, ama tekniğinizi bozacak kadar uzun yapmayın.

Havuzda sighting çalışmaları

Sighting’i denizde öğrenmek zorunda değilsiniz. Havuzda çalışmak, beceriyi kontrollü bir ortamda kurar.

Birkaç alıştırma:

1. Kaldırıp bakma. Havuzun karşı duvarında bir referans seçin (örneğin bir işaret ya da sandalye). Her kulaç döngüsünde bir kere, başınızı yalnız gözler çıkacak kadar kaldırıp referansa bakın.
2. Kaldırma sonrası kulacı koruma. Baş kaldırdıktan sonraki ilk kulacın bozulup bozulmadığını izleyin. Kalçanız düştü mü? Kolunuz suya fazla mı bastı?
3. Kendinizi kaydedin. Yandan bir kayıt, sighting sırasında vücut hattınızı gösterir. Bu, çalışılacak noktayı net verir.
4. Sapma yönünüzü öğrenin. Kayıtta ya da bir antrenörün gözlemiyle, kulacınızın sizi hangi yöne ittiğine bakın. Çoğu yüzücü bir yöne eğilir; bunu bilmek düzeltmeyi kolaylaştırır.

Bu çalışmalar, kulacınızı sighting’e uyumlu hâle getirir. Sonra açık suda aynı hareketi bir referansla birleştirmek kolaylaşır.

Yarış günü uygulaması

Yarış günü yeni bir şey denemeyin. Sighting’in yarış günü planı birkaç adımdır:

1. Rotayı inceleyin. Dubaların, dönüş noktalarının ve bitişin yerini yarıştan önce öğrenin.
2. Referanslarınızı belirleyin. Suya girmeden önce kıyıdan sabit noktalar bulun.
3. Startta sakin kalın. İlk dakikalarda kalabalık içinde sık sık sighting yapmanız gerekebilir. Kendi rotanızı bulduktan sonra aralığı açın.
4. Kendi tempolu rotanızı koruyun. Birini takip ederek yüzmek (drafting) bir avantaj olabilir, ama onun rotası sizi saptırabilir. Zaman zaman kendi referansınıza bakın.
5. Dönüşlerde dikkat. Duba dönüşünde rotanın dar mı geniş mi olduğunu önceden bilin.
6. Her zaman güvenliği önde tutun. Yorulduğunuzda ya da şüphe duyduğunuzda, tow float’a tutunun, dinlenin ve gerekirse yardım isteyin.

Hedefiniz bir yarışsa triatlon yüzme antrenmanı yazısı işinize yarar. Boğaz hedefi için Boğaziçi yüzme hazırlığı yazısına bakın.

Swim Up Açık Su kampında yön bulma, duba dönüşü ve kalabalık start çalışılır; her seans destek teknesi ve cankurtaranla yapılır, tow float zorunludur. Ön koşul kesintisiz 400 metredir. Ayrıntılar Açık Su kampı sayfasında, kulacınızı nasıl kayda alıp düzelttiğimiz yöntem sayfasında, bir günün akışı kampta bir gün sayfasında. Bir dönem açıldığında ilk siz duymak için bize yazabilirsiniz.